بیمه عمر ایران
  1. مهمان گرامی، جهت ارسال پست، دانلود و سایر امکانات ویژه کاربران عضو، لازم است که ثبت نام کنید.

نقش صنایع دستی در اقتصاد افغانستان و جهان

شروع موضوع توسط *Sajjad* ‏26/11/10 در انجمن ایران گردی

  1. آفلاین

    *Sajjad* پیشکسوت انجمن

    تاریخ عضویت:
    ‏26/11/10
    ارسال ها:
    36,039
    تشکر شده:
    6,260
    امتیاز دستاورد:
    0
    وب سایت:
    [​IMG]

    در دنیای ماشینی امروز که تکنالوژی و ماشین آلات مدرن آن بر زند گی اهالی زمین سایه انداخته و به نحوی تمام معادلات و روابط اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و فرهنگی مردم جهان را تحت تأثیر خود آورده است و به جایی رسیده است که حس عاطفه و لطافت و نرمی روحی و روانی انسان را از وی گرفته است، به صنعتی نیاز است تا به همراه رشد اقتصادی و رفاه عامه، روح لطافت و تازه گی را به زندگی ماشینی و خشن امروز بدمد و کمی انسان را به خود آورد.
    صنعتی که در این جا مبحث کلام است و جدای از این که می تواند روح انسان را نوازش دهد، قابلیت این را دارد که در رشد اقتصادی کشورها و افزایش میزان درآمد مردمان جوامع، نقش مهمی را بازی کند، صنایع دستی است.
    صنایع دستی افغانستان که ریشه در هزاران سال قبل دارد و نشان دهنده فرهنگ و هنر عمیق افغانی است و زمانی به عنوان یکی از ارکان اساسی اقتصاد جامعه و درآمد خانواده های افغان محسوب می شد، متأسفانه حال دیده می شود که با کم مهری مواجه شده و در گوشه قرار گرفته است. صنایع دستی افغان با وجود کیفیت خوب و دارابودن هنر ناب افغانی به علت عدم حمایت از آن، اسما نابود شده و نزدیک است که رسما هم از میان برود. دیده می شود که صنایع دستی کشورمان به نام دیگر کشورها به بازارهای جهانی عرضه می شود و بدون این که خود افغانستان و مردم آن از این صنایع بهره ای ببرند، به منبع عایداتی خوبی برای دیگر کشورها، خصوصا کشورهای همسایه تبدیل شده است.
    بازاریابی مناسب برای صنایع دستی کشور وجود ندارد و به خاطر عدم فروش این صنایع در داخل و خارج کشور، این صنعت از موقعیت درآمدزایی گذشته خود نزول کرده و بسیاری از فعالین این عرصه مجبور شده اند که دست از فعالیت در عرصه صنایع دستی، دست بکشند.
    حال می خواهیم ببینیم که صنایع دستی چیست و چه نقشی در انکشاف اقتصادی و اجتماعی کشور می تواند ایفا نماید؟
    از مجموعه تعاریف ارائه شده توسط کاشناسان امر در خصوص صنایع دستی می توان چنین بیان داشت که صنایع دستی به مجموعه ای از هنر و صنعتی اطلاق می شود که بیش تر با استفاده از مواد اولیه بومی و انجام قسمتی از مراحل اساسی تولید به کمک دست و ابزار دستی، موجب تهیه و ساخت محصولاتی می شود که در هر واحد آن، ذوق هنری و خلاقیت فکری صنعت گر سازنده به نحوی تجلی یافته و همین عامل وجه تمایز اصلی این گونه محصولات از مصنوعات مشابه ماشینی و فابریکه ای است. پس صنایع دستی تنها یک کالا یا شیء برای مبادله وخرید و فروش نیست، بلکه خصوصیات فرهنگی و ویژه‎گی های اقوام و ملل مختلف از طریق این کالای با ارزش مبادله می شود و نوعی ارتباط را بین آن ها ایجاد می کند و معمولا همین ویژه گی های فرهنگی و هنری بوده است که بر ارزش اقتصادی و پولی آن افزوده و آن را به یک صنعت تاریخی و پردرآمد تبدیل کرده است. بنابراین، صنایع دستی باید دارای ویژه گی های زیر باشد:
    ۱) انجام قسمتی از مراحل اساسی تولید، توسط دست و ابزار و وسایل دستی
    ۲) حضور مؤثر و خلاق انسان در تولید و شکل بخشیدن به محصولات ساخته شده با امکان ایجاد تنوع و پیاده کردن طرح های مختلف در مرحله ساخت این گونه محصولات که می توان با رعایت کردن این ویژه گی تحولی بزرگ در بخش صنایع دستی کشور و افزایش بازار فروش و تقاضا ایجاد نمود.
    ۳) تأمین قسمت عمده مواد اولیه مصرفی از منابع داخلی
    ۴) داشتن بار فرهنگی (استفاده از طرح های اصیل، بومی و سنتی)
    ۵) عدم همانندی و تشابه فرآورده های تولیدی با یک‎دیگر
    ۶) عدم نیاز به سرمایه گذاری زیاد در مقایسه با سایر رشته های صنعت که خود می تواند در وضعیت کنونی اقتصاد جامعه افغانستان راه گشا باشد.
    ۷) دارا بودن ارزش افزوده زیاد در مقایسه با صنایع دیگر
    ۸) قابلیت ایجاد و توسعه در مناطق مختلف مانند: شهر، روستا و حتی در جوامع کوچی
    ۹) قابلیت انتقال تجربیات، رموز و فنون تولیدی به روش استاد و شاگردی
    امروزه تمامی دولت‎مردان، با تأکید بر نقش و اهمیت صنایع دستی و هنرهای سنتی در ارتقای اقتصاد کشور، خوب می دانندکه این صنعت نیاز به تحول شگرفی دارد تا بتوان به طرزی شایسته در تمامی بخش های آن سرمایه گذاری کرد تا به عنوان موتور محرک اقتصاد خودنمایی کند.
    در حالی که در جهان امروز، صنایع دستی علاوه بر حفظ جایگاه خود در عرصه هنر، زیبایی‎شناختی و هویت بخشی ملی و منطقه ای به یک منبع مهم و بهره وری اقتصادی تبدیل شده است، متأسفانه در افغانستان به دلیل برخی موانع و مشکلات، این صنعت از جایگاه واقعی خود فاصله گرفته و از نقش آفرینی در عرصه اقتصادی دور مانده است. مجموع این عوامل سبب شده که تأثیر و نقش صنایع دستی در افزایش اشتغال و درآمدزایی به مرور کم رنگ شود، به طوری که از سویی جایگاه خود را در بازارهای داخلی از دست داده و از سوی دیگر با وجود موفقیت در رقابت با بازارهای خارجی، منفعت آن، نه برای تولید کننده افغان، بلکه برای پردازش کننده و صادرکننده خارجی جمع می شود.
    واردات بی رویه محصولات مشابه ماشینی از دیگر کشورها، فقدان حمایت مادی و معنوی از این گونه صنایع توسط دولت و ارگان های مربوطه و عدم وجود بازاریابی مناسب برای فروش این محصولات از عمده ترین چالش های پیش روی این صنعت به شمار می روند.
    صنایع دستی، با وجود داشتن مزایایی چون دست‎رسی آسان و ارزان به مواد اولیه، عدم نیاز به سرمایه گذاری زیاد، برخورداری از ابزار کار ساده و تأثیرگذاری در صنعت گردش گری به دلیل فقدان بازار فروش و عرضه محصولات تولیدی و همچنین عدم حمایت کافی از سوی دولت و نهادهای مربوطه، دیگر قادر نیست که خریداران داخلی را به خود جلب کند و محصولات خود را مستقیما و با نام افغانستان به بازارهای جهانی صادر نماید.
    امروزه تولید صنایع دستی که مزین به نقش آثار تاریخی و باستانی ویژه هر کشور است، در دستور کار صنعت گران جهان قرار دارد و تلاش می شود که حتی بخشی از این گونه آثار که از سنگ، چوب، فلز و یا بر روی سرامیک و پارچه پدید می آید با قیمت های ارزان در اختیار توریست ها قرار گیرد تا هم زمینه فروش هر چه بیش‎تر محصولات این صنایع فراهم شود و هم عاملی باشد در رشد و انکشاف صنعتی دیگر به نام صنعت توریزم.
    کارشناسان اقتصادی جهان، معتقدند که رمز مانده گاری و حیات آینده کشورها در روند جهانی شدن، در گرو نگاه کیفی و برنامه ای به صنایع دستی است. چرا که مولود فرآیند جهانی شدن حرکت به سمت یک‎پارچه گی زنده‎گی بشری است و آن چه که در این فضا می تواند اصالت و قومیت ها را زنده و پویا نگه دارد، عمق دادن به هنر و فرهنگ محلی و منطقه ای با رویکرد زمان خود است. فضای جهانی شدن، روح حاکم زمان ماست و با انزوا، بی تفاوتی و یا پیروی کورکورانه نمی توان پیروز این میدان رقابت بود.
    یکی دیگر از مشکلات جامعه امروز افغانستان، مسئله نبود اشتغال در کشور است که صنایع دستی در صورت انکشاف و حمایت، می تواند نقش خوبی را در حل این معضل بزرگ جامعه بازی کند. آن چه در این راستا مهم است، اولویت بخشیدن برنامه های حمایتی دولت برای جهت دهی به آن دسته از فعالیت های اقتصادی و اجتماعی است که نیل به این هدف را در کوتاه ترین زمان و کم‎ترین هزینه میسر سازد. موضوعی که پایه و اساس مدیریت است و با کمال تأسف در کشورمان وجود ندارد. بگذریم و برگردیم به اصل مطلب. توسعه و سرمایه گذاری روی صنایع دستی همواره به عنوان یکی از راه های ارزان و مناسب برای اشتغال زایی مطرح است که می توان ضمن حمایت هر چه بیش‎تر از فعالان بخش زراعت و نیز توسعه صنایع تبدیلی و بسته بندی ضمن سودآورکردن بخش زراعت، از طریق توسعه و حمایت از صنایع دستی، زمینه را برای اشتغال زایی هر چه بیش‎تر فراهم ساخت.
    با توجه به مطالب مطرح شده، می توان گفت که تکیه بر حمایت از صنایع دستی برای اشتغال زایی حائز اهمیت بسیار است؛ به ویژه آن که سرمایه گذاری در این بخش بسیار آسان بوده و نیاز به سرمایه های کلانی ندارد.
    کارشناسان اقتصادی کشور، راه کارهای متعددی را در زمینه تقویت و ایجاد بازارهای مطلوب برای ترویج و توسعه صنایع دستی و همچنین فروش محصولات آن ارائه می کنند که می توانند در جهت تقویت، توسعه، بازاریابی و تبلیغ صنایع دستی کشور مؤثر باشند:
    ۱) بسته بندی مناسب آثار صنایع دستی و فراهم آوردن امکانات صادرات صنایع دستی
    ۲) ایجاد و تقویت کوپراتیف های صادرکننده گان صنایع دستی و آموزش و به کارگیری نیروهای جوان و مسلکی
    ۳) شرکت در نمایشگاه های صنایع دستی داخلی و بین المللی
    ۴) تأسیس و راه اندازی بازارچه های صنایع دستی برای جلب هر چه بیش‎تر مشتریان
    5) تهیه و تدوین استندرد مواد اولیه مورد مصرف با حفظ اصالت های ملی و فرهنگی
    6) ایجاد حمایت بیمه ای برای نیروهای کار و تولیدات صنایع دستی
    7) افزایش میزان تنوع و بالابردن کیفیت محصولات صنایع دستی
    8) تشویق فعالین صنایع دستی برای تولید محصولاتی با الهام از آثار و اسناد تاریخی و باستانی
    9) کنترل و نظارت مستمر نهادهای ذی ربط در زمینه کیفیت و قیمت محصولات صنایع دستی
    10) مشارکت فعال رسانه ها در امر تبلیغ صنایع دستی با هدف ایجاد موقعیت مناسب برای عرضه کالا سخنانی که در فوق ذکر شد، مطالبی مختصر پیرامون اهمیت صنایع دستی در انکشاف اقتصادی کشور و مشکلات و معضلات گریبان گیر این صنعت مهم بود. همان طور که اشاره شد، سکتور صنایع دستی در تمام کشورهای دنیا از اهمیت فوق العاده ای برخوردار است، اما با وجود این که این صنعت در افغانستان بسیار غنی است، ولی تا حال نتوانسته ایم که از این صنعت استفاده ای بهینه در جهت رشد اقتصادی و به خصوص اشتغال زایی انجام دهیم. بدتر این که فعلا به دلیل مدیریت نادرست و عدم حمایت کافی از محصولات صنایع دستی، نه تنها میزان تولید محصولات صنایع دستی کاهش قابل ملاحظه داشته، بلکه منفعت همان مقداری هم که تولیدات داریم، به جیب دیگران به خصوص کشورهای همسایه می رود. باید به مسئولین امر گفت که حل این مشکل و احیا نمودن مجدد صنایع دستی و رسیدن این صنعت به سودآوری مطلوب، نیازمند کار و فعالیت پلان شده و مدیریت صحیح است و با فعالیت های مختصری که تا حال انجام شده، به جایی نخواهیم رسید.

    محمدرضا فیاض
    [/quote]